रोजचा संघर्ष चं काय कर?

शब्दांकन : प्राजक्ता देशपांडे

रोजंदारी उठल्यापासून सकाळी रात्रंदिवस पालका युवती का एक ना एक 'नाही' चालूच आहे, एकच नाही? "दात घून घे" "चला, आता झोपा" "हे केस नको, ते घाल" "भाजी खाऊन घे... या जनता-छोट्या गोष्टींपासून होणार नाही रागवा रागवी पुरुष" खूप वाटतं. मुलं का बरं या गोष्टी करत नाहीत, का ऐकत नाहीत. काही उपाय वापरून बघितलेले असतात पण रोजचा स्ट्रगल तसंच आरामो.

पण तुम्ही एकटे नाही, अनेक पालक अशा गोष्टी अनुभवत असतात. आज आपण या रोजच्या संघर्ष (दाई संघर्ष) काही पुढे, मजेशीर आणि स्पष्टपणे वापरता असे उपाय पाहणार आहोत.

मानसिकता आणि मूल्याचा "सुवर्ण नियम" - आनंद द्या!

ज्या गोष्टींमध्ये आनंदाने आनंद होतो, त्या गोष्टी त्यांना आवडतात आणि त्रास होतो, ते बोलतात म्हणून कुठलीही गोष्ट सांगताना ओरडून, रागावून नाही तर काही करून सांगा. मागून पुढे बाहेर प्रकटत त्यांना आढळून आलेली गोष्ट समोर येऊ शकत नाही ज्याच्याकडे ती आपण दर्शवितो. मग अनुभवत आनंद वाटतो, मजा वाटते …? तर खेळात, गोष्टीत, कम्फर्टमध्ये. याच्या विरोधीच काही असेल तर ते मुलं पाहणारच.

आता असे काही रोजचे प्रश्न बघू या.

कौटुंबिक विधान असंबद्ध म्हणतात की "जे कुटुंब एकत्र खेळते ते एकत्र राहते". अलीकडे आई-बाबांना आनंदशी खेळायला फार वेळ नसतो पण आजी-आजोबा हक्काचे असतात. माझी आजी-आजोबा ही मला आनंदाने सांगण्यासारखी गोष्ट वाटते. लहानपणीचे “हा घास काऊचा, हा चिऊचा …” असे खेळ मला कायम आठवतात. आता काऊ-चिऊची जागा कार्टूनी आहे. मोबाईल टाईम बसून निघालो. आनंदी मोठं होता लुटुपुटुच्या नाटकांची नाटकं पत्ते, कोडी या ओत आजी-आजोबा हक्काचे भिडू असतात हे आता कमी घराघरात आणिलाईत आठवतात.

घरं नटली पण घरकुलं दुभंगली
खिडकीत दाखवा खूप काही मांडले
पण कोठीची रिकामीच !

माझ्या कळत ही खेळांची वयाची गावे भरण्याचं काम बालभवने. अजूनही मला आठवडा आला की मी हॉकी खेळायला आमच्या बालभवनात जातो. बालभवनातलं चकचकतलं चकचकत फार छान, सहा ताकदी, विविधता होती. ताई आमच्या सोबती खेळायच्या या आनंदाचा अनुभव. हे खेळ आनंदाचे विविध गुण फुलवणारे होते. बैठे खेळ पण असंग. आता कळतं की या खेळाने आमची वृत्ती वाढवली, कष्टाची सवय लावली, मित्र-मत्रिणींशी न करता प्रेमभावना शिकवलं, झटपट निर्णय घ्यायला शिकवलं, समूहाने कामला ज्ञानलं.

सातवी – आठवडा युगात नाटक शिबीर सादरीकरण मला होते. हे खेळ तर फार काही शिकवणारे असतात. फक्त एका विश्वासाने निवडून घेणे, फक्त वर टाकणे, नेहमी तत्पर राहणे, एकाग्रता वाढवणे असं स्पष्टपणे सांगताना हे खेळ तुमच्या शरीराची छान मशागत, तयारी करतात.

उन्हाळ्यात सुटीत बालभवनात आमच्या सर 'सर्व खेळ' शिबीर घ्यायचे. तास – दीड तास आट्यापाट्या, हुतुतू, खो-खो, बॅडमिंटन, फुटबॉल, क्रिकेट असे अनेक खेळ मुलं खेळायला. मनाला अधिकारीच आनंद व्हावा. दमणूकही छान व्हायची. आपणही पसंतीसोबत किंवा स्कुलमध्ये हे खेळले पाहिजे. खरं तर फक्त व्यक्तिमत्वासाठी एक खेळ आणि एक कला पूर्ण जोपासण्यासाठी मला. खेळ खेळ स्वभावही लक्षात घ्या. काही मानसिकता समूहासोबत काम करतात ते ग्रुपमध्ये चांगले खेळतात आणि जे एकट्यानी काम करतात ते वैयक्तिक खेळ खेळतात.

खेळाची गंमत असते की शरीरालाही काम आणि मेंदूचंही रक्ताभिसरण उपक्रमात ऊर्जा निर्माण होते, एकाग्रता अशी मुख्य आणि कंटाळा जवळ. मन उल्हसित. ष दावा मेंदू आणि उजवा मध्येदू दोन्ही कार्यरत. तुमचा अभ्यास, एकलं ऐकणं, बोललं म्हणणं, फळांवरचं लिहून घेणं, ही स्वतःला डाव्यांदूची कामं चालवतात. चित्र काढणे, गाणे म्हणणे, छोटे खेळ खेळणे, गोष्टी करणे, हस्तकला करणे, अशा प्रत्येक तासाच्या शेवटल्या ठेवल्या तर उठल्याचा कंटाळा जाईल आणि ती आनंदाने शिकतील. संपूर्ण व्यक्तिमत्वासाठी संपूर्ण मेंदूला खाद्य द्यावं लागतं. मी एक अघटित आहे की परदेशात महत्त्वाची संशोधकता विशिष्ट कार्यमानांतही रोज बॅकमिंटन, टेनिस, बोटिंग चालू खेळ खेळतात आणि बौद्धिक कंटाळा घालवतात.

आता आपण ज्येष्ठ नागरिकांचा विचार करू. प्रौढ त्यांना देखी एकटी पडत तेव्हा काही करमणूक असते. अनुभव हास्यास्पद-क्लब चालतात व्यायाम आणि खेळ असंबद्ध दोन्ही एकत्र गुंफलेलं सदस्य. खेळता-खेळता ही मानसिकता मानसिकता व्यायाम घडवतो.

सारांश काय जन्मापासून प्रौढ व्यक्ती तर आपण खेळायला उत्स्फूर्त असतो. आनंदाला आसुसलेले असते. आपण खेळत राहतो चंच आहे ते खेळ-खंडोबा करू शकतो. आमचे एक स्पोर्ट्स मेडिसिनचा अभ्यास केलेले डॉक्टर आहेत. ते म्हणतात मला माणसाने खायला, प्यायला न खेळायला, व्यायामाला जावं म्हणजे वजन वाढणार नाही.

मग तुम्ही केंव्हा बसवता रोज खेळायला?

धन्यवाद!

पालकत्वाबद्दल अधिक ब्लॉग येथे वाचा.