नियंत्रण स्क्रीनमविषयी प्रॅक्टिकल टिप्स काय, कसं समोर, काय समस्या?
आजच्या डिजिटल युगात स्क्रीन (मोबाईल, शिवसेना, टॅब्लेट) हे जीवनाचा अविभाज्य भाग बनले आहेत. त्यांच्यापासून संपूर्णपणे दूर राहणे शक्य असले तरी, निवडकपणे आणि त्यांच्या निवडीने वापरणे आणि तेही शिकवणे आपल्यासमोर नाही. हे करत असताना डिजिटल वेलबीइंग, डायट या संकल्पनेचा स्वीकार करणे आवश्यक आहे, आपण पीसीने स्क्रीन एक्सपोजर मदत करू शकता.
चला तर मग, या संदर्भातील प्रश्न आणि त्यांची सोपी उत्तरे यापैकी!
'डिजिट डायट' म्हणजे निश्चित कायटल?
जसं आपण अन्नचुणचण व्यवस्था करतो , तसंच स्क्रीनचा वापर चाचपणी असावं. श तीन गोष्टींच्या:
-
काय बघताय? (सामग्री)
- क्षेत्र बघताय? (डिव्हाइस)
- कधी आणि किती वेळ बघताय? (वेळ आणि कालावधी)
स्क्रीन टाइमचे काय करावे आणि काय करू नये
कंटेंट कसा निवडायचा?
निवडक कंटेंट निवडताना तो वयाला साजेसा (वय-योग्य) असणं महत्त्वाचं आहे. हिंसा, विरोधाभास, किंवा शिवीगाळ व्हिडिओ कंटेंट ओळखावा. कंटेंटचे दोन मुख्य प्रकार आहेत:
करा:
-
कमी उत्तेजन सामग्री - हा आशय बघताना बघताना विचार वाचतो , संवाद साधावे , रंग भडक नसतात आणि कर्कश नसतात. अतिरिक्त आत्मविश्वास वाढतात.
करू नका :
-
उच्च उत्तेजन सामग्री - हा आशय बघताना विश्वासात दूला विचार योग्य वेळ मिळत नाही , खूप आवाज, पटकन बदलणारी दृश्य , भडक रंग असतात. एकदा याची सवय की शांत गोष्टी बघाव्या वाटतात.
उदाहरणे : पंजा पेट्रोल, न्यू चॅनेल्स -
रील्स आणि माझ्यासोबत तयार व्हा (GRWM) बॉट व्हिडिओ समोर शोधणे कावेत?
रील्सचा कालावधी कमी असतो , सर्वच चंच लक्ष एकाग्र राहत नाही. Reels पाहिल्याने डोपामाइन नावाचे हार्मोन सतत स्रावते आणि त्यामुळे स्क्रीनचे व्यसन होऊ शकते. GRWM किंवा खेळ खेळताना बघणे - मुले शिकतात , फक्त वेळ वाया.
उपकरण निवड: मुलांसोबत सामग्री पाहण्यासाठी योग्य उपकरण निवडणे
करा:
-
मोठा स्क्रीन ( दूरदर्शन) - )
पाहुणे काही जण एकत्र बसून टीव्ही बघू शकतात, सुंदर चित्रपट किंवा निवडून एकत्र पाहू शकता, शब्द गप्पा मारू शकता. कार्टून लोकेशनल नॅशनल जिओग्राफिक, ट्रॅव्ह शो किंवा फूड रिलेटेड शो सारखे विविध कंटेंट तुम्ही निवडून पाहू शकता.
करू नका :
-
मोबाईल फोन टाळा - स्क्रीन खूप लहान
-
लहान टॅबलेट्स - मोबाईलपेक्षा पीसी स्क्रीन असली तरी मुलंतूनच तपशील.
वयानुसार स्क्रीन टाइम
- ०–२ वर्षे - पूर्णा.
- २.५ - ५–१० मिनिटे.
- ४ - एक गोष्ट किंवा एपिसोड (२०-३० मिनिटे)
- ७ वर्ष - १ तास.
स्क्रीन टाइमचा सकारात्मक निष्कर्ष कसा काढायचा? / स्क्रीन टाईम संपल्यावर काय करायचे?
करा:
- सेन्सरी खेळ: माती, ओरिगामी, क्ले, चित्रं काढणे
- कथा-वाचन गोष्ट वाचा, चित्रं तयार: लावा.
- चषक चकाचक टाका - रिमोट त्यांच्या समोर द्या आणि टाइमर बाकी त्यांना स्वतःहून स्क्रीन बंद सांगा.
- चांगले काय आणि काय वाईट हे समजावून सांगा.
- आई-बाबांचा सहवास आणि लक्ष - "चल आपण खेळू या" फक्त एवढा प्रश्न विचारला तरी ती मुलं स्क्रिन ड्रॉइंग. मात्र वेळ मात्र तुम्ही द्यायला तयार राहा.
करू नका :
- अचानक बंद करू, मुलं चिडू शकतात
- अभ्यास नको
-
वेळ संपल्यावर ओरडू नका किंवा शिकवा
आमची कधी तरी मदत?
जर स्क्रीन टाईम हाऊथ जात असेल किंवा निवडक चिन्हामध्ये चिचिड, अवरता किंवा व्यसना चिन्ह लक्षणं दिसू तर डिजिटल वेल-बीइंग कोच किंवा समुदेशकाशी संपर्क साधला अजबात संकोच करू नका. एका पडशाने मोठा फरक करू शकतो.
स्क्रीनचा वापर वापरता पर्याय नाहीये, त्याचा वापर करून त्याचे सादरीकरण करा आणि योग्य वापर करा हे समजून घेणे योग्य आहे. जागरुकता आणि सक्रिय सहाय्याने आपण आपल्या स्वस्थ डिजिटल सवयीला बळ देऊ शकतो.
या चिकूपिकूचा " मुलां स्क्रीन बघतातच, मग काय वर पहा विषय हा धनश्री भिडे यांच्याशी साधलेल्या संवादाचा व्हिडियो नक्की पहा. धनधान्य भिडे मानस आणि डिजिटल वेलनेस कोस, या स्थितीत त्या १५ आणि १५ कार्यरत आहेत. सध्या त्या पुणे युनिव्हर्सिटी फोकस मॅनेज आणि डिजिटल डाएट या विषयावर पी.एच.डी. करत आहेत. त्या पालकांसाठी वैयक्तिक सत्रे (वैयक्तिक सत्रे) तसेच कार्यशाळा घेतात.