लेखक : डॉ. श्रुती पानसे
"हंह.. येइइइ.. इइइइ"
हे न कळणारे शब्द म्हणजे टापिंग चूक नाही, तर आपल्या मुलाची बाळाचे हुंकार आहेत. आपल्याला वाटतं या हुंकारांचा अर्थ नाही. पण या हुंकारांचा अर्थ असतो. आपल्यासाठी नाही; पण त्याच्यासाठी असतो. आसपासची माणसं बोलतात. तसंच आपणही करावं, आपल्याला जे हवं ते दुस-आपण ऐकावं याने त्यांचे हुंकार चालू असतात. तुमचा तर बाळं खेळण्याशी, पंख्याशी, स्वत:च्या सावलीशी अणि स्वत:च्या हातापायांशी सुद्धा बोलतात. 'मला पूर्णा' असं म्हणणं असेल तर आवाज काढतात. 'हूं' असा जास्त जोर दिला जातो.
हे हुंकार त्यांचे शब्दच असतात. या सुमाराला – वास्तविक तर जन्मापासूनच केंद्र जे कानावर पडतं, ते कान समजावून घेतं त्याचं स्मरणकेंद्रही जातं. शब्द अशा प्रकारे बोलून ठेवले जातात. त्याचा अर्थ कळत नसतो, तरीही ही प्रक्रिया सतत चालू असते. फक्त तर मूल नुसतं ऐकून ऐकून, आपण न शिकवताही बोलू शकत नाही. हुंकार म्हणजे तोंडी वाक्ये नुसते स्वर. अधिक एखादं अस्पष्ट- स्पष्ट अक्षर उच्चारतं. स्पष्ट अक्षर उच्चारतं. पूर्ण शब्द बोलून बघतं. कधी बाबा कधी, मंमं असे हे शब्द असतात. काँग्रेस मुलंसोपे ओष्ठ्य शब्दच पुढे उच्चारतं. या पहिल्या वहिल्या शब्दांबद्दल प्रशंसा करणे. मूल खुश. इतर अनेक शब्द उच्चाला बाळाला हुरूप दर्शन. ब्रोका नावात चंदूतलं केंद्र बाळांना बोलायला लावतं. या शब्दातून सांगतारी वाक्यं सुरू. यातूनच बोली आकाराला वार.
ही बोली ਕੋਈ ਵੀ? तर वरची माणसं बाळंत बोलतात , ज्यात बोलतात तेच बाळं बोलते . त्याचा मूळ त्याला काय एकवावं, ही काँग्रेस आपल्यावर पडते. आपण त्याच्याशी बोलू शकतो, ते ऐकणार आहे आणि बोलणार आहे, हे लक्षात येईलचशी बोलायला लागतं. आपण चांगले शब्द, सुगाणी, विविध भाषा ऐकावल्या तर बाळ तेच बोलेल. वातावरण वातावरण चंद म्हणून.
तुम्ही एक प्रेम सांगा, तुमच्या घराचं वातावरण आणि भाषा सुभाषित असेल, तर घराणे जरा जरका गुरू राजकारण चालू असेल तर ते बाळं एकत्र करतात. लक्षात ठेवतात. आणि उच्चारून दाखवतात. ते ऐकून ऐकून टी.व्ही.वरच्या जाहिराती म्हणायला लागतं. झाडल्या माणसांकडून उच्चारले जाणारे शब्द मूलतं. बरोबर शब्दांबरोबर वाईट शब्द, अगदी शिव्या, भांडणात उच्चारले नको ते शब्दही मुलं ऐकतात. लक्षात ठेवतात. आणि उच्चारूनही दाखवतात. वाईट शब्द, नको त्या शब्दांचा शब्द कानावर पडल्या तरच चांगलं! या वयात मूलं जे ऐकू येइल ते बोलता, त्याचा अर्थ त्यांना कळलेला असेल असं काही सांगता येत नाही.
घराच्या खिडकीवर बसलेली पक्षी, खालून जोरात आवाज काढत विक्रेते, दरवाज्याचा आवाज, चालकातला किसण्या-कुटला, कुकरच्या शिट्टीचा आवाज काढण्याचा प्रयत्न मूल जात. याचा अर्थ जे ऐकूयेतं ते सर्व आवाज काढण्याचा प्रयत्न करतं.
कान हे मूल्य ज्ञानेंद्रिय हे लक्षात ठेवणे आहे. इतर भाषातली गाणी, इतर भाषातले शब्दम ऐकवावेत. आपल्यापेक्षा अधिक भाषा बोलणारे शेजारी, घटक असतील तर त्यांना आवडते बोलायला सांगावे. एकच भाषा येण्यापेक्षा अनेक भाषा येणं हे केव्हाही चांगलंच. ज्वर गरजेनुसार अनेक भाषा शिकाव्या पुढे आहेत, हे लक्षात ठेवा त्यांना भाषा फक्त एकत्रवाव्यात. गंमत म्हणून.
आनंदी बोलती माणसं जवळ असतील तर त्याच्या भाषा विकासासाठी ते चांगलंच. दिसता सारखं घर ठेवू नये. दिवसातला वेळ. बागेत, किंवा इतर खेळायला पाहण्यासाठी जावं. कारणी माणसं भेटली की मुलं आनंदी. घशातून आनंदाचे हुंकार काढतात. आपण किती आनंदी आहोत हे आपल्याला कळतं. म्हणून हे हुंकार ऐकूया.