गुढी पडवा का कर चालला? - गुढी पाडव्याची माहिती मराठीत
लेखक : डॉ. आर्या जोशी
नवीन वर्ष म्हणजे जल्लोष,धमाल,मजा! एकाच दिवशी ३१ डिसेंबर आपण उत्साह दाखवतो. पण ते चांगले वर्ष गोरिअन. आपलं सांस्कृतिक वर्ष सुरू चैत्र पडव्याला गुढीपाडव्याला. आपण भारतीयांनी नवीन वर्ष चैत्र शुद्ध प्रतिपदेला अधिक आत्मीयतेने साजरं पाहिजे. सरळही गुढीपाडवा सणाची माहिती सांगत राहिली पाहिजे. (गुढी पाडव्याची माहिती मराठीत)
काही अभ्यासक मानतात की मध्ययुगात आश्विन शुद्ध प्रतिपदेला नवीन वर्ष सुरू होत असे. पहिले धान्य खरेदी केले असे. शरद ऋतूचा आल्हाद सर्वदूर पसरलेला असे. झेंडूच्या फुलांनी दिलेल्या पिवळ्या, केशरी रंग न्हाऊन निघाला असे. असे नवीन वर्षाचे स्वागत होत आहे.
आंध्रभृत्य म्हणजे आंध्र प्रांताचे सम्राट 'सतवाहन' यांनी महाराष्टवर विजयीविला. त्या विजयाप्रीत्यर्थ त्यांनी स्वतःचे शक म्हणजे कालगणना सुरू केली. या कालगणनेची चैत्र शुद्ध प्रतिपदेला आपण या दिवशी गुढ्या उभारून नवीन वर्ष चंद्र स्वागत करतो. चला, गुढीपाडवा या सणाचे महत्त्व जाणून घ्या.
माझी जीवाची आवडी! पंढरपुरा नेईन गुढी! असंतुष्ट परंपरा म्हणते. गुढी म्हणजे भगवी पताका! मी चैत्र पडव्याला भगव्या ध्वजाचंही महत्त्व मानलं जातं.
तूता उन्हाळा सुसह्य करण्यासाठी कडुनिंबाची औषधी पाणंद अंघोळीच्या मोहिंब घालणे असो किंवा आत्याचा कोवळाोर आणि कडुनिची पाणंद वाटून खाण्यासाठी असो हे आरोग्यासाठी उपयुक्त!
वेळूच्या काठीला वस्त्र नेसून कलश पालथा घराघरात गुढ्या उभारल्या जातात. लहान लहान हमखास प्रिय अशी साखरघातेची उमेदवारी माळली जाते. बत्तासा किंवा साखर अशा साखरेची ताकदी या सुद्धा उन्हाळ्यात तेहान भागविनारया आहेत!
वनवास संपवून रावणावर विजय मिळवून राम सीता आणि लक्ष्मण अयोध्येत परत आले. हा सुजनांनी दुष्ट प्रवृत्तीला विजयच होता. त्याच्या आनंदात अयोध्येत घरोघरी गुढ्या उभारल्या गेल्या अशी गुढीपाडवा सणाबद्दल आख्यायिका आहे.
ज्योतिषशास्त्राने साठ संवत्सरा चक्र मानलं आहे. एकाच गुढी पाडव्याला जे वर्ष सुरु आहे त्या प्रत्येक वर्षाला एक नाव दिलं आहे. उदा. नेहमीच संवत्सराचं नाव “विकारी” असंतुष्ट तर सामनार सुरु होणार आहे संवत्सराचं नाव “शार्वरी” चंच .
संपूर्ण पटच प्रत्येक आपलं नवीन वर्ष सुरू. बंगालमध्ये पहेला बैशाख असतो तर पंजाबात बैशाखी! भारत हा कृषीप्रधान देश आहे ही नवीन पीक हॉटेल्सची आनंद व्यक्त करणे हे आपल्या मातीशी नाळ जोडणे आहे!
चला तर मग!! छान श्रीखंड पुरी करुया! चाली गुढीपावा सणाची माहिती सांगूया, फक्त मदतीला पसंती आणि लोकं संवत्सर सर्वांसाठी सुदृढ आरोग्य अशी शांती इच्छा आणि प्रयत्न करूया!
– डॉ. आर्या जोशी
संशोधक अभ्यासक (भारतीय धर्म – संस्कृती – तत्वज्ञान), मराठी विकिडियावर संपादिका कार्यरत