लेखक : डॉ. आर्या जोशी
होळीचा सण का काही बोलणे? | मराठीत होळीची माहिती
होळी हा रंगांचा सण! चला, होळी सणाची माहिती फॉरवर्ड या (होळी सणाची माहिती मराठीत) . फाल्गुन गुणी पौर्णिमा ही होळी पौर्णिमा म्हणून ओळखली जाते. हिला 'हुताशनी पौर्णिमा” असंही म्हणतात. मुळात शिशिर ऋतू हा गारवा देखेच तो पानगळही सुरू करतो. पानगळी खोल पान भला मोठा ढीग जमा व्हायला जुटा. झाड अक्षरशः द्वैतांचे खराटे दिसायला संकलन. वजनी होळी साजरी होते. ही होळी प्रज्वलित करण्यासाठी ही खराटे झाडे आणि जमा पाचोळा मुख्यतः वापरावा असा संकेत आहे.
होलिका ही एक राक्षसी असा संदर्भ पुराण कथांमध्यतो. (होळीची मराठीत माहिती आणि भारतातील होळी सणाचे महत्त्व)
>>हे पण वाचूया – मस्त धमाल गोष्टींसह विचारू लावणारे चिकूपी अंक
होळीची माहिती आणि इतिहास तुम्हाला यामागची ही गोष्ट माहिती का? (मराठीमध्ये होळीचा इतिहास) हिरण्यकश्यपूचा मुलगा प्रह्लाद हा विष्णूभक्त होता. हिर्यकश्यपूला अमरत्वाचे वरदान फाइलले नाम तो अन्मत्तही होता आणि त्याच्याशिवाय अन्य कोणाही देवाचे पूजन, प्रार्थना करायच्या असा त्याचा हुकूम होता. त्याचा मुलगा प्रहला सतत विष्णुचेस्मरण करत आहे त्याने आपल्यासाठी मारून टाकण्याचा प्रयत्न केला. त्याने आपली बहीण होलिका हिला बोलाविले.
होलिका कधी अग्नीने जळू शकत नाही असा तिलाही वरला होता. होलिकेने भक्त प्रह्लादाला मांडवर घेतले आणि जाणण्याचा प्रयत्न केला पण विष्णुच्या कृपेने प्रह्लाद वाचला आणि स्वतःच होलिकाच जाळून असे ही आख्यायिका सांगते.
अशा आशय काळाच्या कसोटीच्या विश्वासार्ह वाटत नसल्या तरी आपणास सुरुवातीची परंपरा मात्र आज पाळल्या जातात असे अनुभव येतो. मात्र होळी सणाची माहिती सांगताना मात्र त्या परंपरेमागाचा कार्यभाव आपणच सांगितला पाहिजे. होळी प्रज्वलित करण्यासाठी घडलेली घडी तोडण्याची आवश्यकता नाही. पडलेल्या झावळ्या, पालापाचोळा लोकांचा उपयोग करून प्रज्वलित केली जाते.
भारतातील वेळ महत्त्व होळी सणाचे (होळी महत्त्व मराठी)
संपूर्ण संपूर्ण हो साजरी होते पण महाराष्टात कोकण होळीचे महत्त्व (होळीचे महत्त्व) आहे. रबीचा शेतकरी संपलेला असतो आणि पीक कापणीला वाहतो. कोकणात तर मग या शेतीतील निवांतपणा असतो. कोकणात शिमग्याचा हा उत्सव पंधरा दिवस चालतो.
अशाप्रकारे गावातील सामान्य शेतकरी समाजाचे सोंगे वापरून खेळ करत फिरत असतात. प्रत्येक गावातील ग्रामदेवता पालखीत बसून वाजत गाजत वाजल्याप्रमाणे प्रत्येकाचे विशेष स्वागत केले जाते.
संकासुर, गोमू, ना, राम, लक्ष्मण, दशावतार बाजारपेठेचा घराघरा वर सादर करणे. शिमोत्सव हा कोकणात असा विशेष आनंदाचा खर्च असतो.
किनाऱ्यावरील बंदर युद्धा कोळी होळी हो पेटवतो आणि समाजया दिवशी सजून समुद्रात नेऊनची पूजा करतो. होळीचा दुसरा दिवस धूळवडीचा. होळी शांत तिची राखण्याची अंगाला लावण्याची प्रथा आजही ग्रामीण परिवार महिला. पाच दिवसांत्या रंगपंचमीचा उत्सवात वसंत पंचमीलाच सुरू होतो. उन्हाची चाहूल पाण्याने वातावरणात उष्मा सहन व्हावा म्हणून अंगावर पाणी उडवले जाते.
>>हे पण वाचूया – गुढीपाडवा सणाची माहिती. गुढी पडवा का कर चालला?
मध्ययुगात रजवाडे आणि संस्थानिक राजे केशर कालवून त्याचे महत्त्व रंगपंचमी साजरी करत असते.
उत्तर प्रदेशात कृष्ण आणि बलरामाच्या मंदिर होळी मिळत रासात खेळली जाते. लाठमारीचा खेळ खेळला. लोकगीते गायली जातात. रंग उधळले जातात. देवळात विशेष पूजा केली जाते.
होळी सणाची माहिती आपल्या बालदोस्तांना सांगूया आणि ऋतूचक्राशी जवळचा असा हा उत्सव करूया. लाभार्थी पर्यावरणाला लाभ मिळवून देण्याच्या गोष्टी आणि एकत्र जमून सणाचा आनंद तर पुढच्या लोकांपर्यंत हा सण आणि समूही लाभविता येईल.
